Działalność naukowa

W początkowym okresie lansowane były dwie jednostronne, skrajne koncepcje działalności PTP: jako towarzystwo sensu stricto naukowe lub usługowe wobec praktyki pedagogicznej. I Walny Zjazd Delegatów PTP rozstrzygnął ten problem jednoznacznie, ustalając, iż Towarzystwo powinno harmonijnie łączyć w swym  programie zadania naukowe i społeczne, przy czym istotną jego funkcją jest tworzenie pomostów między nauką i praktyką, między naukowcami i nauczycielami. To kompromisowe rozstrzygnięcie znalazło odbicie w wielorakich formach działalności naukowej PTP zarówno na szczeblu centralnym, jak i w oddziałach i kołach terenowych

Oddziały terenowe od samego początku istnienia Towarzystwa uczestniczyły czynnie w działalności naukowo-badawczej ZG PTP.  Organizowały one wiele zebrań naukowych, których celem było poznanie dorobku współczesnej myśli pedagogicznej i popularyzowanie jej osiągnięć. Współdziałały z różnymi instytutami uniwersyteckimi w organizowaniu sesji i konferencji naukowych, których dorobek był często publikowany. Niektóre oddziały sprawowały również opiekę naukową nad wybranymi placówkami oświatowymi lub prowadziły na ich terenie badania i eksperymenty naukowe.

Polskie Towarzystwo Pedagogiczne (Zarząd Główny i oddziały terenowe) współuczestniczyło od 1984 roku w badaniach naukowych w ramach Centralnego Problemu Badań Podstawowych, w ramach którego jako podsumowanie wyników pracy oddziałów i poszczególnych pracowników naukowych zorganizowano pięć ogólnopolskich konferencji naukowych na następujące tematy:

  • „Ciągłość i zmiana w systemie edukacji” (1985 r.);
  • „Oświata i wychowanie w okresie cywilizacyjnego przełomu” (1986 r.);
  • „Badania oświatowe a polityka oświatowa” (1987 r.);
  • „Wpływ przebudowy społeczno-ekonomicznej na koncepcje reform szkolnictwa i wychowania w krajach socjalistycznych” (1988 r.);
  • „Oświata i wychowanie wobec kryzysu” (1989 r.).

W 1990 roku Zarząd Główny PTP zorganizował dwie ogólnokrajowe sesje naukowe z udziałem specjalistów i praktyków. Pierwsza dotyczyła kierunków przemian edukacji nauczycielskiej, a jej wynikiem było wypracowanie propozycji, które w formie  stanowiska PTP zostały przekazane władzom resortowym. Tematem drugiej sesji była idea uspołecznienia szkoły. W referatach i w relacji z prowadzonego eksperymentu przedyskutowano możliwości i ograniczenia realizacji tej idei. Jeszcze jedno spotkanie w 1990 roku PTP poświęciło modelowi edukacji powszechnej w ustaleniach Komitetu Ekspertów ds. Edukacji Narodowej. Referentem tematu był przewodniczący Komitetu Ekspertów, członek rzeczywisty PAN prof. Czesław Kulisiewicz. W rezultacie dyskusji ustalono stanowisko PTP w sprawie spożytkowania efektów prac Komitetu i przekazano je władzom centralnym.

Zarząd Główny PTP i oddziały terenowe uczestniczyły w opracowaniu ekspertyz i opinii, dotyczących spraw edukacji. Już w 1985 roku Towarzystwo opracowywało opinie do materiałów przygotowywanych na III Kongres Nauki Polskiej, a w szczególności dla zespołu problemowego „Rozwój i system edukacji narodowej”. W latach 1985 − 1987 podobne prace wykonało Towarzystwo dla Komitetu Ekspertów ds. Edukacji Narodowej.

PTP uczestniczyło w opiniowaniu i recenzowaniu dzieł pedagogicznych kandydujących do corocznych nagród Ministra Oświaty i Wychowania (obecnie Ministra Edukacji Narodowej) oraz w ocenie ważnych ze społecznego punktu widzenia podręczników czy też dokumentów opracowywanych w resorcie oświaty.